Zbrodnia Wołyńska

Zbrodnia Wołyńska była czystką etniczną wymierzoną przede wszystkim w Polaków, ale również inne narodowości (Żydów, Ormian). Jej sprawcami były Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów – frakcja Stepana Bandery, podporządkowana jej Ukraińska Powstańcza Armia oraz miejscowa ludność masowo uczestnicząca w mordach polskich sąsiadów. Wśród dokonujących zbrodni nie brakowało też ochotników do SS „Galizien” – ukraińskiej dywizji w służbie III Rzeszy.


Choć nazwa ludobójstwa odwołuje się do mieszkańców Wołynia, jej zasięg terytorialny był znacznie większy. Według ustaleń polskich historyków miało ono miejsce nawet w siedmiu województwach: wołyńskim, lwowskim, tarnopolskim, stanisławowskim, lubelskim, poleskim i krakowskim. Oszacowanie liczby ofiar jest bardzo skomplikowane, przede wszystkim ze względu na uniemożliwianie ekshumacji i prowadzenia badań przez władze ukraińskie. Mówi się co najmniej o 100 tysiącach zamordowanych, ale ta liczba może być znacznie większa. Kulminacją zbrodni była „Krwawa Niedziela” – 11 lipca 1943 r. Bandy OUN-UPA dokonały wówczas skoordynowanego ataku na polskich mieszkańców 150 miejscowości na Wołyniu. Ludobójcze akcje ukraińskich szowinistów wymierzone w polską ludność miały miejsce przede wszystkich w latach 1943-1945, ale część historyków jako ramy czasowe podaje lata 1939-1947.


Ukraińcy odznaczali się niezwykłym okrucieństwem, nawet jak na standardy II wojny światowej. Zachowały się liczne relacje świadków oraz bezpośrednie dowody (np. fotografie) wskazujące iż bojówki stosowały wyjątkowo sadystyczne metody tortur. Kaci nie przebierali w środkach stosując terror na masową, niespotykaną dotychczas skalę. Działania zbrodniarzy miały ewidentnie rasistowski charakter, a ich celem była „Ukraina czysta jak szklanka wody”. Popularną formą ataków stały się podpalenia budynków (w tym kościołów), w których tłoczono mieszkańców danej miejscowości. Organizowane spontanicznie oddziały polskiej samoobrony nie były w stanie skutecznie przeciwdziałać przeciwnikowi. Historycy wskazują, że miały miejsce również akcje odwetowe na ludności ukraińskiej. Do dziś Zbrodnia Wołyńska stanowi podstawowy problem w relacjach pomiędzy oboma krajami. Aby były one właściwie budowane, muszą oprzeć się na prawdzie i szacunku wobec ofiar.